Arbeidshygiënische strategie

Werkgevers moeten hun werknemers beschermen volgens de arbeidshygiënische strategie. Deze strategie is een hiërarchische opzet van beheersmaatregelen om risico’s weg te nemen, dan wel te beperken. Dit is opgenomen in artikel 3, lid 1b, van de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) en daarmee is deze werkwijze wettelijk bepaald. Maar wat houdt het precies in?

De arbeidshygiënische strategie verlangt dat de maatregelen die genomen worden om veilig en gezond te werken in een bepaalde volgorde worden genomen. Dit bepaalt de keuzes voor de oplossing voor veilig werken. Eerst wordt naar de bron van het probleem gekeken, dan naar collectieve maatregelen, vervolgens naar individuele maatregelen en pas op het laatst naar persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM).

arbeidshygiënische strategie

Het is toegestaan om verschillende maatregelen met elkaar te combineren om risico’s te verminderen, mits de keuzes onderbouw zijn. Denk hierbij aan bepaalde dakvlakken te voorzien van dakrandbeveiliging (collectief), waarbij op andere dakvlakken gekozen wordt voor ankerpunten (individueel) in combinatie met persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM).

Een RI&E en het Plan van Aanpak ondersteunen bij het in kaart brengen van gevaren en risico’s bij het uitvoeren van werkzaamheden en de mogelijke beheersmaatregelen om deze risico’s weg te nemen of te beperken. Op basis van de RI&E kunt u ook bepalen welke type maatregelen genomen kunnen worden.

Kan bijvoorbeeld het valgevaar bij de bron worden aangepakt of niet? Zo niet, is het mogelijk om het valgevaar collectief tegen te gaan? Indien het antwoord “nee” is, kan het valgevaar dan met individuele maatregelen ingeperkt worden? Zo niet, dan mogen pas persoonlijke beschermingsmiddelen worden toegepast. De onderbouwing van te nemen maatregelen is dus van groot belang om tot de juiste keuzes te komen en te voldoen aan hetgeen de wetgever vraagt.

Bronmaatregelen

Een bronmaatregel houdt in dat de oorzaak van het probleem wordt weggenomen. Bijvoorbeeld door het plaatsen van airco-units op de begane grond, in plaats van op het dak. Er bestaat dan geen valgevaar meer bij het onderhouden van deze airco units. Hetzelfde geldt voor het vervangen van een bijtend schoonmaakmiddel voor een neutraal schoonmiddel. Het gevaar op bijvoorbeeld huid- en oogletsel wordt hiermee weg genomen.

Vanzelfsprekend vragen bronmaatregelen op zichzelf geen enkele competentie van een gebruiker, het specifieke gebruik van een neutraal schoonmaakmiddel wellicht wel. Denk aan het gebruik van een zachte doek of juist een spons.

Collectieve maatregelen

Los opgelegd hekwerk dakreling alprokon

De volgende stap in de arbeidshygiënische strategie is het toepassen van collectieve maatregelen als bronmaatregelen niet uitvoerbaar zijn. Een voorbeeld van collectieve valbeveiliging is dakrandbeveiliging zoals tijdelijk of permanent hekwerk of het ophogen van een borstwering. Dakrandbeveiliging is een collectieve oplossing, die blootstelling aan valgevaar voorkomt. Een oplossing die ook werkt voor mensen die niet specifiek zijn opgeleid voor bijvoorbeeld veilig werken op hoogte.

Individuele maatregelen

kabelsysteem roofwalker

Als collectieve maatregelen niet uitvoerbaar zijn of geen passende oplossing bieden, moet de werkgever individuele maatregelen nemen. Denk hierbij aan het plaatsen van een kabelsysteem op een dak of het plaatsen van permanente of tijdelijke ankerpunten om het valgevaar te beperken.

Het werken met individuele maatregelen zoals kabel- en railsystemen vraagt een hoger competentieniveau van de gebruiker. Een training in het gebruik van bijvoorbeeld ankerpunten en kabelsystemen en het bijbehorende harnas, veiligheidslijn en een loopwagen voor een kabelsysteem zorgen ervoor dat de gebruiker kennis heeft van deze middelen en over de juiste vaardigheden beschikt om ze op een veilige manier te gebruiken.

Persoonlijke beschermingsmiddelen

Samengesteld PBMset

Als de bovenste drie maatregelen niet voor een veilige werksituatie zorgen, dan moet de werkgever persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) verstrekken. Een PBM-set voor werken op hoogte bijvoorbeeld bestaat uit onder andere: een harnas, werklijn, een loopwagen en eventueel een valblok naast reguliere PBM zoals veiligheidsschoenen en eventueel een helm. Er is veel keuze in bijvoorbeeld harnassen. Voor werken in besloten ruimten bestaat een PBM-set bijvoorbeeld uit een klimhelm met een hoofdlamp, een harnas, beschermende kleding, taak specifieke handschoenen, een 4-gasmeter en een volgelaatsmasker met de juiste filters.

Het gebruik van deze middelen vergt de nodige competenties. De gebruiker moet immers exact weten hoe de gasmeter werkt om bijvoorbeeld een explosie of zuurstoftekort tijdens zijn werkzaamheden te voorkomen. Evenals hoe een volgelaatmasker goed op te zetten, welke filters je waarvoor dient te gebruiken en hoe filters te verwisselen.

Redelijkerwijsprincipe

Stel, u wilt collectieve maatregelen toepassen, maar dit is (technisch) niet uitvoerbaar. Dan kan volgens het redelijkerwijsprincipe naar een stap lager in de strategie worden gekeken. Het is echter alleen toegestaan als deze keuze goed onderbouwd is.

Zo is esthetiek bijvoorbeeld niet een reden om een maatregel zoals het plaatsen van een hekwerk tegen (door)valgevaar over te slaan. Wel kan ernaar technische, uitvoerende en economische redenen worden gekeken waarbij het afdalen in de arbeidshygiënische strategie nooit ten koste van de veiligheid en gezondheid mag gaan.

Wilt u meer weten over wetgeving toegespitst op uw situatie? Neem contact op

Bas Eurosafe Solutions ZW5615 crop

Bas Sesink (Business Development & Strategy Manager)

Telefoon: +316 13 21 83 89