Waar moet u aan voldoen om volgens de wetgeving het veilig uitvoeren van werkzaamheden op hoogte te faciliteren? Dat is een vraag die niet in één zin te beantwoorden is. Wat hard in de wetgeving verplicht wordt gesteld is veilig werken.

Zo zijn werkgevers, werknemers en opdrachtgevers samen verantwoordelijk voor de veiligheid van medewerkers die op hoogte werken. Een gebouweigenaar is bij onverhoopte incidenten aansprakelijk als hij of zij niet gezorgd heeft voor een veilige (werk)omgeving. Als er bijvoorbeeld geen borstwering van 1 meter hoog aanwezig is, die bescherming tegen valgevaar biedt, dan kan het toepassen van valbeveiliging uitkomst bieden. Lees meer over valbeveiliging en wetgeving.

Het creëren van een veilige situatie bij werkzaamheden op hoogte vraagt om een goede voorbereiding, vakkundige installatie en tijdige inspecties en onderhoud. Daarnaast is het essentieel om medewerkers te trainen. Om u hierin te ondersteunen is het Safety at Height Management System® (SHMS) ontwikkeld. Het SHMS is een integraal veiligheidsconcept dat onze opdrachtgevers vanuit hun verschillende rollen ondersteunt bij het ontwerpen, bouwen, beheren en onderhouden van hun objecten.

Risico Inventarisatie & Evaluatie

Een Risico Inventarisatie & Evaluatie (RI&E) geeft inzicht in uw risicoprofiel en de aandachtspunten. Het uitvoeren van een RI&E is een verplichting vanuit de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) en is verwoord in artikel 5 en is onderdeel van het arbeidsomstandighedenbeleid zoals opgenomen in artikel 3.

Om veiligheids- en gezondheidsrisico’s te kunnen terug te kunnen dringen, is gedetailleerd inzicht in risico’s cruciaal. Een zorgvuldige Risico Inventarisatie & Evaluatie (RI&E) en een periodieke controle op de compleetheid van de RI&E vormen daarom het uitgangspunt voor een veilige werksituatie. Niet alleen voor werkplekken op hoogte of in besloten ruimten zoals tanks, putten en silo’s, maar bijvoorbeeld ook voor het ontwerp van gebouw of een constructie, een project of specifieke situaties en werkzaamheden zoals voor hijsoperaties of ontgravingen. Voor specifieke taken wordt vaak een Taak Risico Analyse (TRA) uitgevoerd. Denk aan de risico’s die zich voordoen bij het schoonmaken van een dak of het onderhouden van een torenkraan.

Een RI&E zorgt voor een volledig en integraal beeld van de aanwezige risico’s
Bij het uitvoeren van een RI&E wordt niet alleen naar het risico op vallen maar bijvoorbeeld ook op fysieke (over)belasting bij bijvoorbeeld klimmen, struikelen, vallend materiaal en straling van bijvoorbeeld telecomantennes of de röntgenafdeling van een ziekenhuis. Voor zowel medewerkers als derde partijen zoals installateurs, aannemers en voorbijgangers. Zo krijgt u een volledig en integraal beeld van de eventueel aanwezige risico’s en welke beheersmaatregelen te treffen om de risico’s tot een acceptabel niveau terug te dringen.

RI&E

Plan van Aanpak

Een Plan van Aanpak (PvA) zorgt voor het tijdig nemen van beheersmaatregelen om de risico’s in te perken. Het PvA maakt onderdeel uit van de RI&E zoals opgenomen in artikel 5 van de Arbowet en valt daarmee ook onder artikel 3 van de Arbowet over arbeidsomstandighedenbeleid.

Een RI&E vormt de basis voor een PvA. In dit plan wordt vastgelegd welke beheersmaatregelen genomen dienen te worden en hoe de beheersmaatregelen worden ingevuld en vervolgens wanneer deze genomen dienen te worden. Met bijvoorbeeld een training, een protocol of tijdelijke dan wel permanente toegangs- en (val)veiligheidsmaatregelen. Afgestemd op de situatie ter plaatse, uw specifieke wensen en eisen en vigerende wetgeving en normen.

Vastleggen wanneer welke veiligheidsmaatregelen te nemen
In een PvA is het verstandig rekening te houden met de exploitatietermijn van een gebouw, object of constructie. Moet bijvoorbeeld een dak binnen nu en 2 jaar gerenoveerd worden, dan is het waarschijnlijk raadzaam om bij een lage betredingsfrequentie in de tussentijd tijdelijke beheersmaatregelen zoals de plaatsing van tijdelijk hekwerk te nemen en pas na de renovatie permanente veiligheidsmaatregelen te nemen zoals het plaatsen van permanent hekwerk of een kabelsysteem. Let daarbij te allen tijde op de arbeidshygiënische strategie zoals opgenomen in onder andere artikel 3 van de Arbowet en Arbobesluit artikel 3.16 (ten aanzien van valgevaar).

Programma van Eisen

In een Programma van Eisen (PvE) worden voorschriften, normen, wettelijke eisen waaraan producten en oplossingen dienen te voldoen op eenduidige wijze vastgelegd. Ook uw keuzes voor tijdelijke en permanente beheersmaatregelen, persoonlijke beschermingsmiddelen, montage, oplevering, training en keuring & onderhoud komen hier in te staan. Zo zorgt u voor structuur en uniformiteit in uw beheersmaatregelen, zoals toegangs- en veiligheidsvoorzieningen en persoonlijke beschermingsmiddelen. Daarbij geeft u zo invulling aan hetgeen vanuit wetgeving van u gevraagd wordt. Waaronder vanuit artikel 3 in de Arbowet, artikel 7.5 in het Arbobesluit en vanuit artikel 7:658 van het Burgerlijk Wetboek, als het gaat om de inzet van arbeidsmiddelen.

Een Programma van Eisen (PvE) ondersteunt het Plan van Aanpak als resultante van de RI&E en dient als uitgangspunt voor de inrichting van uw veiligheidsinfrastructuur. Naast generieke PvE’s kunnen ook situatie of scenario specifieke PvE’s van toegevoegde waarde zijn. Een doordacht Programma van Eisen biedt toegevoegde waarde in alle fases, van de ontwerpfase tot en met de onderhoudsfase.

Ook als eigenaar is het van belang een duidelijk PvE op te (laten) stellen. Onder andere vanuit Boek 6, Afdeling 2, artikel 174 van het Burgerlijk Wetboek als het gaat om de aansprakelijkheid voor personen en zaken en indien van toepassing vanuit de Woningwet onder artikel 1a en b en artikel 2.

Uniformiteit verbetert veiligheid en bespaart tijd en kosten
Met een doordacht PvE borgt u de uniformiteit in uw klim- en (val)veiligheidsvoorzieningen, persoonlijke beschermingsmiddelen en daaraan gerelateerde diensten. Deze uniformiteit draagt bij aan:

  • meer veiligheid doordat men zich niet/minder snel vergist in de werking van systemen;
  • een efficiënter inkoop- en onderhoudsproces gezien de standaardisatie en het volume dat u zo kunt creëren;
  • minder trainingstijd en -kosten omdat medewerkers en eventuele derden in minder verschillende systemen getraind hoeven te worden. Het inroosteren van trainingen vergt zo ook minder tijd en capaciteit.
Video: Hoe werkt een PvA en PvE?

Installatie

Installatie van gecertificeerde producten met een bewezen levensduur borgen veiligheid en duurzaamheid. Het aanbrengen van veiligheidsvoorzieningen, conform de geldende normen en voorschriften van fabrikanten, vereist de nodige technische kennis en ervaring. De inzet van deugdelijke arbeidsmiddelen, een correcte montage en tijdig onderhoud vormen een belangrijk onderdeel van in de wetgeving – Artikel 3 van de Arbowet, artikel 7.5 in het Arbobesluit en artikel 7:658 uit het Burgerlijk Wetboek.

Gedegen product- en installatietraining is dan ook belangrijk en een vereiste vanuit de Arbowet (artikel 8 over training en onderricht). Om dit te borgen is het raadzaam te werken met aantoonbaar geautoriseerde installateurs, zodat u weet dat veiligheidsvoorzieningen op de juiste manier en conform de voorschriften van fabrikanten worden aangebracht en toegepast door gecertificeerde medewerkers.

Training Veilig Werken op Hoogte - Redding & Evacuatie - Plat dak

Ook als eigenaar van een gebouw of constructie is het van belang te borgen dat klim- en (val)veiligheidsvoorzieningen op de juiste manier en conform de voorschriften en normen aangebracht worden. Onder andere als het gaat om de aansprakelijkheid voor personen en zaken als bezitter van een opstal (gebouwen en werken die duurzaam met de grond zijn verenigd) vanuit Boek 6, Afdeling 2, artikel 174 van het Burgerlijk Wetboek en indien van toepassing vanuit de Woningwet onder artikel 1a en b en artikel 2.

Uiteraard dient de montage en installatie van veiligheidsvoorzieningen ook op een veilige en gezonde manier uitgevoerd te worden. Wijken de uit te voeren werkzaamheden af van hetgeen in een bedrijfs RI&E is opgenomen of brengen de werkomstandigheden en werkplek aanvullende risico’s met zich mee, dan kan een TRA uitkomst bieden om de risico’s te identificeren en gerichte beheersmaatregelen te bepalen om de werkzaamheden veilig en gezond uit te kunnen voeren.

Als de werkzaamheden bijzondere gevaren met zich meebrengen en/of het bouwproject dient aangemeld te worden bij de Inspectie SZW, dan dient de opdrachtgever zorg te dragen voor een Veiligheids- en Gezondheidsplan (V&G plan). In dit plan wordt aangegeven hoe de hoofd- en onderaannemer(s) zullen gaan samenwerken, welke risico’s zich voor zouden kunnen doen tijdens het project en welke maatregelen genomen (moeten) worden om de veiligheid en gezondheid op de bouwplaats te waarborgen. Voorbeelden zijn het bouwen van een steiger om het risico op vallen in te perken en het inzetten van een kraan om (bovenmatige) fysieke belasting te voorkomen.

Voor de start van de feitelijke werkzaamheden is het zaak een Last Minute Risk Analysis (LMRA) uit te voeren, zodat uitvoerenden zich ervan verzekeren dat zij hun werkzaamheden veilig uit kunnen voeren.

Implementatie

Veilig werken op hoogte staat of valt letterlijk met het veiligheidsbewustzijn van uw medewerkers en andere betrokkenen. Dit raakt direct aan uw arbeidsomstandighedenbeleid zoals opgenomen in artikel 3 van de Arbowet en Training & Opleiding vanuit artikel 8 van de Arbowet en het Burgerlijk Wetboek in artikel 7:658.

Het is niet alleen van belang om uw arbeidsomstandighedenbeleid te bepalen maar vooral ook om het goed te implementeren. Denk onder andere aan functionele protocollen en procedures die zijn toegesneden op uw werkomgeving, werkzaamheden en veiligheidsinfrastructuur, op uw interne organisatie en op uw (onder)aannemers en gerichte schriftelijke communicatie, informatie-bijeenkomsten, toolbox meetings en trainingen om uw beleid te delen en te door te voeren.

Heldere kaders en een groter veiligheidsbewustzijn verlagen risico’s
Door duidelijke richtlijnen op te stellen, gerichte afspraken te maken, aanwezige veiligheidsvoorzieningen- en middelen in beeld te brengen en het geheel op een eenduidige manier vast te leggen, weet iedereen hoe werkzaamheden veilig en gezond uit te voeren en welke veiligheidsvoorzieningen en middelen waar beschikbaar zijn. En waar en wanneer welke aanvullende maatregelen te nemen. Deze heldere kaders vergroten het veiligheidsbewustzijn binnen en buiten uw organisatie en verlagen het risico op incidenten en aansprakelijkheidskwesties.

Training Veilig Werken

Beleid rondom onverhoopte calamiteiten
Ondanks alle voorzorgsmaatregelen om risico’s in te beperken, blijft de kans op een veiligheidsincident aanwezig. Besteed daarom ook aandacht aan beleid voor eerste hulp bij ongevallen, brandbestrijding, de redding en evacuatie van werknemers en andere aanwezige personen en de communicatie met de hulpdiensten zoals ook gevraagd wordt in artikel 3 van de Arbowet.

Projectmatige inzet van veiligheidskundigen voor optimale veiligheid
Bij risicovolle, complexe of grootschalige (bouw)projecten kan begeleiding door deskundigen zoals veiligheidskundigen van toegevoegde waarde zijn om de veiligheid en gezondheid van uitvoerend personeel te waarborgen. Zij bewaken de veiligheid en gezondheid en dragen organisatorische en/ of (veiligheid)technische oplossingen aan bij veiligheids- en gezondheidsvraagstukken.

Vroegtijdig veiligheidsadvies voor maximale impact op veiligheid, kosten en efficiency
Schenk in uw beleid ook aandacht aan het inwinnen van veiligheidsadvies in een vroeg stadium voor een optimaal effect op de veiligheid, kosten en efficiency. Bij bestaande vraagstukken en bij projecten zoals renovatie, nieuwbouw, nieuw aan te brengen veiligheidsvoorzieningen en installaties zoals airco’s, zonnepanelen, telecomantennes en luchtbehandelingskasten. Zo kunt u borgen dat ontwikkelingen in relevante wetgeving en normen en de impact die deze kunnen hebben op uw organisatie en bedrijfsvoering meegenomen worden vanaf het begin, dus in de ontwerpfase.

Training & Opleiding

Tijdige en gerichte training & opleiding bevorderen het veiligheidsbewustzijn en beperken uw risico’s en aansprakelijkheid. Door uw medewerkers en eventuele (onder)aannemers tijdig in de juiste vaardigheden te trainen, minimaliseert u het risico op veiligheidsincidenten en schade aan uw eigendommen en die van derden en de gebruikte klim- en (val)veiligheidsvoorzieningen. Daarbij vergroot u het veiligheidsbewustzijn en reduceert u uw aansprakelijkheid vanuit onder andere de Arbeidsomstandighedenwet (artikel 8) en het Burgerlijk Wetboek (artikel 7:658).

Training & Opleiding naar nut en noodzaak
Het vertrekpunt is een inventarisatie van de trainingsbehoefte waarbij nadrukkelijk gekeken wordt naar de praktijk van medewerkers en naar nut en noodzaak. Zo worden overbodige trainingen en doublures in trainingsstof voorkomen wat de motivatie van medewerkers en het leereffect bevordert en trainingstijd en -kosten bespaart. Daarbij is het van belang vast te leggen wie, wanneer, waarin getraind is en wanneer hij/zij opnieuw getraind dient te worden en welke certificaten hieraan gekoppeld zijn. Zo blijft het opleidingsniveau op peil en kunt u aantonen dat uw medewerkers of (onder)aannemers opgeleid zijn in het veilig en gezond uitvoeren van hun werkzaamheden.

Denk onder andere aan trainingen in veilig werken op hoogte waarin deelnemers bijvoorbeeld leren hoe een harnas op de juiste manier aan te trekken, hoe een veiligheidslijn in te stellen, hoe je te positioneren op een dak of in een mast of hoe een collega te redden bij een calamiteit op hoogte. Dat laatste wordt ook gevraagd vanuit artikel 3 van de Arbeidsomstandighedenwet.

Video: Training veilig werken op hoogte

Service & Onderhoud

Onderhoud en tijdige keuring & inspectie voorkomen onvoorziene kosten en onveilige situaties en reduceren uw aansprakelijkheid. De Nederlandse en Europese wetgever en fabrikanten van veiligheidsvoorzieningen schrijven voor dat veiligheidsvoorzieningen en persoonlijke beschermingsmiddelen periodiek door gekwalificeerde keurmeesters gekeurd en onderhouden moeten worden. Dit vindt u onder andere terug in de Arbowet onder artikel 3, artikel 7.5 van het Arbobesluit en in artikel 7:658 van het Burgerlijk Wetboek ten aanzien van de inzet en het onderhoud van arbeidsmiddelen. Door te zorgen voor tijdige keuringen en zorgvuldig onderhoud voorkomt u onveilige situaties, onvoorziene kosten en reduceert u uw aansprakelijkheid. Ook als eigenaar vanuit Boek 6, Afdeling 2, artikel 174 van het Burgerlijk Wetboek als het gaat om de aansprakelijkheid voor personen en zaken en indien van toepassing vanuit de Woningwet onder artikel 1a en b en artikel 2.

Keuring & onderhoud conform de geldende wet- en regelgeving, normen en voorschriften
Net als bij het monteren en installeren van klim- en valveiligheidsvoorzieningen is het van belang te werken met aantoonbaar geautoriseerde en gecertificeerde inspecteurs, zodat u weet dat veiligheidsvoorzieningen op de juiste manier en conform de geldende wet- en regelgeving, normen en voorschriften geïnspecteerd, gekeurd en onderhouden worden.

 Een sluitende keurings- en onderhoudsadministratie borgt veiligheid en bespaart kosten
Om de veiligheid en lopende productgaranties van uw voorzieningen te waarborgen, is het van belang bij levering/ montage vast te leggen vast wanneer welke voorziening aangebracht is en wanneer persoonlijke beschermingsmiddelen geleverd zijn. Leg daarbij ook de certificaten vast en wanneer de voorziening/ het middel weer gekeurd dient te worden,  zodat uw keurings- en onderhoudsadministratie sluitend is. Zo voorkomt u dat u bepaalde middelen niet kunt gebruiken omdat deze niet gekeurd of correct onderhouden zijn en daarom tijdelijk andere middelen dient aan te schaffen of te huren.

Vragen? Neem gerust contact op

NB. Dit overzicht van wetsartikelen, rechten en plichten is niet uitputtend. Heeft u vragen of wenst u aanvullende informatie, neemt u dan contact met ons op.

Om te zien wat uw specifieke rechten en plichten zijn vanuit uw positie, bekijk dan de verschillende rollen.

Eurosafe Solutions

Eurosafe Solutions

Telefoon: +31 (0)38 467 19 10 E-mail: info@eurosafesolutions.com